ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
57
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
قلعه داراى راه پهن و هموارى بود ، گرچه كوههاى سمت راست نزديك به آن بود ولى به تدريج از آن دور مىگرديد . در نزديكى قلعه ، قهوهخانه و تعدادى كلبههاى گلى ديده مىشد . در شميسى مسجدى قرار دارد كه بدان « مسجد الشميسى يا مسجد البيعه » مىگويند . اين مسجد در سمت چپ جاده قرار دارد و به شكل مربع با طول ضلعى در حدود 15 متر كه با سنگهاى مستحكم آبىرنگ از بيرون و گچكارى از داخل بنا گرديده است ، ديده مىشود كه از اين روبناى مستحكمى را به وجود آورده است اين مسجد داراى سه رواق بوده كه در قبلهگاه آن اين نوشته ديده مىشود : « هذا مسجد بيعة الرضوان مأثرة من مآثر حبيب المنّان . عمّره المليك إلى رحمة الرحمن : المغفور له السلطان محمود خان سنة 1254 ه . » . « 1 » اين مسجد همان جايگاه شجره است كه مسلمانان در بيعة الرضوان در سال صلح حديبيّه ، با رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله تجديد بيعت كردند و خداوند در آن بيعت ، اين آيه را نازل فرمود : لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ . . . . « 2 » در شميسى چاهى به عمق تقريبى ده متر وجود داشت كه با سنگ بنا گرديده و داراى آب مطبوعى بود . از اين نقطه مجدّدا جهت حركت ما به سوى مدار 110 درجه تغيير داده شد و در ساعت 5 بعد از ظهر به دو ميل سنگى رسيديم كه از سمت غربى آن دو ، مرز حرم آغاز مىشود . اين دو ستون عمودى ، از سنگ و گچ ساخته شده و براى نشان دادن آغاز مرز حرم ، دو طرف جاده قرار داده شده است . ضخامت ستونهاى ياد شده ، يك متر و ارتفاع آنها 4 متر و فاصلهء بين اين دو ، در حدود 50 متر مىباشد . در كنار ستون شمالى ، چاهى وجود داشت كه ديوارى به پهناى يك متر و ده سانتىمتر در اطراف چاه سنگچين
--> ( 1 ) - اين محل ، مسجد بيعة الرضوان است . اثرى از آثار حبيب خداوند كه تعمير آن از سوى نيازمند رحمت رحمان ، مرحوم مغفور سلطان محمود خان در سال 1254 هجرى صورت گرفت و به پايان رسيد . ( 2 ) - فتح : 18